Wstęp
Ferdinand Schörner, urodzony 12 czerwca 1892 roku w Monachium, był niemieckim wojskowym, który zyskał notoriety jako feldmarszałek i dowódca grup armii w czasie II wojny światowej. Jego kariera wojskowa była pełna kontrowersji i niejednoznaczności, które odzwierciedlają skomplikowane realia tego okresu. W ciągu swojego życia Schörner uczestniczył w dwóch wojnach światowych oraz był zaangażowany w działania zbrojne, które miały istotne konsekwencje dla wielu krajów. Dziś jego postać budzi skrajne emocje – od podziwu za militarne umiejętności po potępienie za zbrodnie wojenne. W artykule tym przyjrzymy się jego młodości, karierze wojskowej oraz wpływom, jakie wywarł na historię.
Młodość Ferdinanda Schörnera
Ferdinand Schörner spędził swoje wczesne lata w Monachium, gdzie związał się z wojskiem już w młodym wieku. W lipcu 1911 roku wstąpił do Królewskiego Bawarskiego Pułku Piechoty Przybocznej jako szeregowiec. Jego ambicja i determinacja szybko przyniosły efekty – w 1912 roku awansował na podoficera, a jeszcze tego samego roku osiągnął stopień sierżanta. Po rozpoczęciu I wojny światowej walczył na froncie zachodnim i w bitwie pod Saarburgiem, gdzie zdobył uznanie za swoje umiejętności bojowe.
Schörner szybko awansował, stając się podporucznikiem w listopadzie 1914 roku. Jego udział w ofensywie pod Caporetto przyniósł mu odznaczenie „Za zasługi” (Pour le Mérite), co było dowodem na jego zdolności dowódcze oraz odwagę. Po wojnie znalazł się w roli instruktora wojskowego, a jego doświadczenie z czasów I wojny światowej pozwoliło mu na dalszy rozwój kariery. Służąc w Freikorps Epp, brał udział w stłumieniu powstania robotników w Zagłębiu Ruhry. Jego praca jako instruktora miała kluczowe znaczenie dla przekształcenia Waffen-SS w jednostki zdolne do współpracy z Wehrmachtem.
Kariera podczas II wojny światowej
II wojna światowa była dla Schörnera czasem dynamicznego rozwoju kariery. Początkowo dowodził 98 Pułkiem Górskim i odniósł sukcesy podczas kampanii wrześniowej. Chociaż jego atak na Lwów zakończył się niepowodzeniem, to jednak jego rola podczas kampanii francuskiej i działań na Bałkanach przyniosła mu awans na generała majora. W 1941 roku brał udział w operacji Barbarossa, gdzie objął dowództwo nad XIX Korpusem Górskim.
Jego działania na froncie północnym były kontrowersyjne; Schörner znany był ze swojego bezkompromisowego podejścia do walki i silnej lojalności wobec Hitlera. Awansując do rangi feldmarszałka 4 kwietnia 1945 roku, stał się naczelnym dowódcą wojsk lądowych tuż przed końcem III Rzeszy. W ostatnich dniach wojny jego decyzje były często krytykowane przez innych oficerów; jednak on sam wierzył w możliwość odwrotu i kontynuowania walki.
Kapitulacja i ucieczka
W dniu kapitulacji Niemiec 8 maja 1945 roku Schörner miał już na swoim koncie wiele kontrowersyjnych decyzji, które odbiły się szerokim echem zarówno wśród żołnierzy, jak i historyków. Podczas gdy jego armia stawiała opór Armii Czerwonej, on sam zdecydował się uciec do Austrii, co było postrzegane jako dezercja przez wielu jego współpracowników. Został ostatecznie schwytany przez Amerykanów 18 maja tego samego roku.
Decyzje podejmowane przez Schörnera podczas ostatnich dni II wojny światowej były przedmiotem publicznej krytyki. Jego wydany rozkaz strzelania do żołnierzy dezercji wzbudził ogromne kontrowersje i przyczynił się do negatywnego postrzegania jego osoby po wojnie.
Powojenne procesy i życie po wojnie
Po zakończeniu II wojny światowej Schörner został aresztowany przez Sowietów i oskarżony o aktywny udział w przygotowywaniu oraz prowadzeniu zbrodniczej wojny przeciwko Związkowi Radzieckiemu. W lutym 1952 roku Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR skazało go na 25 lat więzienia; jednak kara została później zmniejszona do 12,5 roku.
Władze NRD zdecydowały o ekstradycji Schörnera do Niemieckiej Republiki Demokratycznej, a następnie pozwoliły mu na wyjazd do RFN w 1957 roku. Tam został ponownie aresztowany za bezprawne egzekucje dezertorów. Po odbyciu kary zwolniono go ze względu na zły stan zdrowia. Żyjąc w ukryciu aż do swojej śmierci w 1973 roku, pozostawał osobą kontrowersyjną we wspomnieniach tych, którzy go znali oraz tych, którzy analizowali jego działania.
Krytyka i dziedzictwo
Krytyka Ferdinanda Schörnera nie ograniczała się jedynie do jego decyzji podczas II wojny światowej. Niemieccy weterani krytykowali go za brutalność wobec własnych żołnierzy oraz za niezrozumienie sytuacji strategicznej. Jego lojalność wobec Hitlera była również przedmiotem dyskusji; wielu uważało go za fanatyka, który nie dostrzegał realiów końca konfliktu.
Schörner jest pamiętany jako postać tragiczna – człowiek o wielkich zdolnościach bojowych, który jednak stał się symbolem brutalności i bezsensownej walki. Jego historia przypomina o skomplikowanej naturze lojalności wobec ideologii oraz o konsekwencjach podejmowanych decyzji na polu bitwy.
Zako
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).