Wstęp
Jan Michał Polikarp Starzewski, urodzony 26 stycznia 1895 roku w Wadowicach, to postać, która znacząco wpisała się w polską historię XX wieku. Jako dyplomata i działacz emigracyjny, odgrywał istotną rolę w polskiej polityce podczas burzliwych czasów II wojny światowej oraz po jej zakończeniu. Jego działalność w rządzie na uchodźstwie oraz zaangażowanie w kwestie związane z niepodległością Polski czynią go ważną postacią w historii kraju. Zmarł 25 stycznia 1973 roku w Londynie, pozostawiając po sobie bogaty dorobek intelektualny i polityczny.
Początki życia i edukacja
Jan Starzewski był młodszym synem Tadeusza Starzewskiego, doktora praw i notariusza, oraz Heleny z Hajdukiewiczów. W 1913 roku ukończył c.k. Gimnazjum III w Krakowie, zdobijając maturę. W tym samym roku rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednakże jego edukacja została przerwana przez wybuch I wojny światowej. W wyniku konfliktu zbrojnego Starzewski wstąpił do Legionów Polskich, gdzie służył od września 1914 roku.
Podczas służby wojskowej Jan był zaangażowany w prace Naczelnego Komitetu Wojskowego pod kierownictwem Władysława Sikorskiego oraz w Komendzie Legionów. Jego kariera wojskowa obejmowała także działania w II Brygadzie Legionów w 1915 roku. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do studiów i ukończył je w 1920 roku, równocześnie podejmując pracę w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.
Działalność dyplomatyczna
Starzewski rozpoczął swoją karierę dyplomatyczną jako sekretarz Poselstwa RP w Berlinie w 1919 roku. Wkrótce po tym powrócił do czynnej służby wojskowej, by następnie wrócić na placówkę dyplomatyczną. Jego praca w Ministerstwie Spraw Zagranicznych obejmowała różne misje dyplomatyczne. Już od marca 1923 roku pełnił funkcję II sekretarza w poselstwie RP w Bukareszcie, a później pracował jako I sekretarz Ambasady RP w Paryżu.
W latach 1933-1940 Starzewski był chargé d’affaires w Tallinnie oraz Posłem Nadzwyczajnym i Ministrem Pełnomocnym w Kopenhadze. Po wybuchu II wojny światowej osiedlił się w Wielkiej Brytanii, gdzie kontynuował swoją pracę dyplomatyczną, podejmując różnorodne role w Ministerstwie Spraw Zagranicznych oraz Biurze Prac Politycznych.
Po II wojnie światowej i działalność emigracyjna
Po zakończeniu II wojny światowej Jan Starzewski pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie aktywnie zaangażował się w działalność polityczną i społeczną. Do 1952 roku pracował w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Rządu RP na uchodźstwie, a jego zaangażowanie nie ograniczało się tylko do pracy dyplomatycznej. Był członkiem Instytutu Badania Spraw Międzynarodowych oraz redaktorem naczelnym kwartalnika „Sprawy międzynarodowe”.
W marcu 1947 roku był jednym z założycieli Instytutu Józefa Piłsudskiego, a od 1948 roku pełnił rolę kierownika pisma „Niepodległość”. W swojej pracy badawczej koncentrował się na problematyce politycznej Polski oraz jej miejsca na arenie międzynarodowej.
Zaangażowanie polityczne i funkcje publiczne
Jan Starzewski był również aktywnym członkiem Ligi Niepodległości Polski oraz Głównego Komitetu Wykonawczego tej partii. Jego działalność polityczna obejmowała także funkcję członka Tymczasowej Rady Jedności Narodowej oraz kierownika Działu Spraw Zagranicznych Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego.
W lipcu 1972 roku został ministrem spraw zagranicznych Rządu RP na uchodźstwie, co było zwieńczeniem jego długoletniej kariery dyplomatycznej. Pełniąc tę funkcję do swojej śmierci, kontynuował tradycje polskiej polityki zagranicznej na uchodźstwie.
Twórczość literacka i osiągnięcia
Oprócz działalności politycznej Jan Starzewski był także autorem wielu publikacji naukowych i książek dotyczących historii Polski oraz polityki zagranicznej. Wiersze wojenne opublikowane w 1916 roku stanowią jego debiut literacki, a kolejne prace takie jak „Polska polityka zagraniczna w latach 1914–1939” czy „Nowoczesna historia polityczna” ukazują jego zainteresowania historią i strategią polityczną.
Jego prace są nadal cenione jako źródło wiedzy o skomplikowanych relacjach międzynarodowych, które kształtowały Polskę przed II wojną światową i podczas jej trwania. Starzewski zdobył również liczne odznaczenia za swoje zasługi dla Polski, takie jak Krzyż Niepodległości czy Krzyż Walecznych.
Życie prywatne
Jan Starzewski był synem Tadeusza Starzewskiego oraz bratem Macieja Starzewskiego. W 1921 roku ożenił się z Magdaleną A. Kossak, z którą miał córkę Teresę. Niestety małżeństwo to zakończyło się rozwodem. Po pewnym czasie ożenił się ponownie z Anną Rościszewską.
Zakończenie
Jan Starzewski pozostaje jedną z kluczowych postaci polskiej historii XX wieku. Jego wkład jako dyplomaty i działacza emigracyjnego jest nieoceniony, a jego dorobek literacki stanowi ważne źródło wiedzy o polskiej polityce zagranicznej oraz historii państwa. Zmarł 25 stycznia 1973 roku i został pochowany na londyńskim cmentarzu Brompton Cemetery. D
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).